الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
373
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
به بافتهاى موجود زنده مىكند ، تا هر روز جلوه تازه اى از حيات را نشان دهد . مساله حيات در جهان گياهان و حيوانات و زنده شدن زمينهاى مرده از يك سو دليل روشنى است بر اينكه علم و دانش عظيمى در آفرينش اين جهان به كار رفته ، و از سوى ديگر نشانه اى آشكار از رستاخيز است . روشن است كه ضمير در « لهم » به « عباد » بر مىگردد كه در آيات قبل آمده است ، و منظور از « عباد » در اينجا تمام بندگانى است كه در مسائل مربوط به مبدء و معاد گرفتار انحراف يا اشتباهند ، و قرآن وضع آنها را مايه حسرت و تاسف مىشمرد . تعبير به « آية » به صورت « نكره » اشاره به عظمت و اهميت و وضوح اين نشانه توحيدى است . جمله « * ( فَمِنْه يَأْكُلُونَ ) * » از يك سو اشاره به اين است كه انسان از بخشى از دانههاى گياهى تغذيه مىكند ، و بعضى ديگر قابل تغذيه براى انسان نيست ، ولى فوائد ديگرى دارد مانند تغذيه حيوانات ، ساختن مواد رنگى ، دارويى ، و امور ديگرى كه در زندگى انسان كاملا مورد استفاده است . و از سوى ديگر با مقدم داشتن « منه » بر « ياكلون » كه معمولا براى حصر مىآيد اين نكته را بيان مىكند كه بيشترين ( و نيز بهترين ) تغذيه انسان از مواد گياهى است آن چنان كه گويى تمام غذاى انسان را تشكيل مىدهد ! آيه بعد توضيح و تشريحى بر آيه قبل است و چگونگى حيات زمينهاى مرده را بيان مىكند ، مىفرمايد : « ما در زمين باغهايى از نخلها و انگورها قرار داديم و چشمه هايى از آن بيرون فرستاديم » ( * ( وَجَعَلْنا فِيها جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنابٍ وَفَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ ) * ) . در آيه گذشته سخن از دانههاى غذايى در ميان بود ، اما در اينجا از ميوه هاى